Wie zijn de winnaars en verliezers van 2003?

Terugblikkend op het afgelopen jaar heeft Comicbase.nl voor de derde keer op rij een Stripwinner en een Striploser Van Het Jaar gekozen. In beide categorieën zijn vijf genomineerden.

WINNAAR: Dick Matena

Avonden-verstripper Dick Matena is uitgeroepen tot Stripwinner 2003. Afgelopen jaar groeide Matena pas echt uit tot een mega-ster. Er ontstond een stormloop op de boekuitgave en de strip won prijs na prijs. Met als ultieme bekroning de Vlaamse gemeenschapsprijs voor strips. De emancipatie van het beeldverhaal kon geen betere boost krijgen.

2. FOKKE & SUKKE
Deze twee schunnige spotvogels waren afgelopen jaar niet weg te denken uit de publiciteit. Stripschapprijs, diverse exposities, eigen tv-programma en een negende plek in de non-fictie jaarlijst met Het afzien van 2002. Soms was het allemaal een beetje too much, vooral op tv met Ronald Giphart.

3. GRAPHIC NOVEL (1978-2003)
Nog een stukje emancipatie: de term ‘graphic novel’ (bedacht door veteraan Will Eisner) beleefde afgelopen jaar zijn zilveren jubileum. Feestje? In Nederland was er niks van te merken. Schande! Daarom deze ereplaats, want 2003 was een goed jaar voor graphic novels, met instant-klassiekers als Persepolis en Blankets.

4. PASCAL LEFÈVRE
De eerste strippromovendus in de Nederlandse taal. Een heuglijk feit, dat door de Katholieke Universiteit Leuven goed werd gepromoot. Alleen jammer dat de media zo weinig inhoudelijke aandacht besteedden aan dit proefschrift over de beeldtaal in krantenstrip Suske & Wiske.

5. WEEKBLAD DONALD DUCK
Uitgeroepen tot Tijdschrift van het Jaar 2003. Reden voor een feestje, ware het niet dat de toekenning van deze prestigieuze eretitel parallel liep met het uitlekken van een ontslagronde onder de inkleurders van het blad.

VERLIEZER: Stripcensuur

Onder de vleugels van moraalridders Balkenende en Donner groeit de strijd tegen satire en humor. Ook stripland wordt geteisterd: Dirkjan en Peer de Plintkabouter werden verbannen uit kranten, terwijl in het al even moralistische Amerika ophef ontstond over de krantenstrips B.C. en The Boondocks. En dan zouden we de dommige zelfcensuur bij het Irak-thema op website StripSter.nl bijna vergeten. Verpersoonlijking van de Nederlandse stripcensuur is Metro-hoofdredacteur Jan Dijkgraaf, die in maart Peer de Plintkabouter uit zijn krant knikkerde vanwege een paar religieuze grappen. Metro-tekenaar Rob Derks kreeg daags erna een berisping toen hij Peer een bijrol gunde in zijn strip Pakje Bakmeel. Om zijn striponvriendelijkheid te onderstrepen zei Dijkgraaf enkele maanden later op de radio dat hij graag Nieuwe Revu wilde restylen, waarbij hij onder meer alle strips wilde lozen. Striploser bij uitstek dus.

2. DISNEY-IMPERIUM
Met slaande deuren verliet de laatste nazaat van Oom Walt het megalomane Disney-imperium: in een open ontslagbrief van drie kantjes beklaagde Roy Disney zich over topman Michael Eisner, die een waardeloze leider zou zijn. Prompt riep neef Disney een hate-site in het leven: SaveDisney.com. Een zielige ruzie tussen oude mannen die hun beste tijd hebben gehad. Zo ook Disney?

3. STRIPSCHAPPRIJS
Er is gesjoemeld met deze belangrijkste Nederlandse striptrofee, want initiatiefnemer Het Stripschap heeft bij de toekenning in 2003 geen onafhankelijke jury. geraadpleegd. In plaats daarvan heeft het bestuur gewoon zelf een favoriet naar voren geschoven. Dit amateurisme devalueert de prijs, maar vooral de Nederlandse stripwereld als geheel, die nu te kijk staat als een sukkelige hobbyclub. Stripschap bedankt!

4. BOURGEON vs. CASTERMAN
Als een Don Quixote is deze befaamde Franse stripmaker (Kinderen van de wind) de strijd aangegaan met zijn uitgever. Contractueel eist Casterman van François Bourgeon dat hij spoedig het derde deel levert van De cyclus van Cyann, op straffe van een dwangsom van 1000 euro per dag. Bourgeon dreigt nu te stoppen als stripmaker. Arme man… maar hij had het natuurlijk zelf niet zo ver moeten laten komen. Overigens is Bourgeon bepaald niet de enige stripmaker in de rechtbank: kledingwinkel Oger was ontstemd over een cartoon van Fokke & Sukke, terwijl het gloednieuwe blad S1ngle Magazine het beeldrecht van de strip S1ngle opeiste. En er schijnt ook nog een zaak te lopen van een Nederlandse scenarist die via de rechter een tekenaar wil dwingen zijn scenario te tekenen. Hoezo claimcultuur?

5. LAMBIEK
Als sympathisant van 's werelds beroemdste stripwinkel wilden wij Lambiek natuurlijk niet in dit lijstje hebben, maar 2003 was een dramatisch jaar voor eigenaar Kees Kousemaker. Na eindeloos getouwtrek met de gemeente werd hij dan toch gedwongen zijn pand te renoveren, maar daar had hij het geld niet voor. Eerst werd er verhuisd naar de overkant, en daags voor de jaarwisseling werd het oude pand verkocht. Daarmee viel het doek voor een terugkeer naar die historische winkel. De kans is heel groot dat dit het begin is van het einde voor stripwinkel Lambiek. Maar was dan toch eerder met renoveren begonnen, man!

(6 januari 2004)

COMICBASE.NL is een onafhankelijke nieuwswebsite over strips en beeldcultuur.

Dit overzicht is samengesteld door Jeroen Mirck. Wie wonnen er in 2002 en 2001?